Canvedo's Blog

Nhật ký mở…

Khủng bố và Xung đột giữa các nền Văn minh P.4(hết)

Ảnh hưởng của Á Đông đối với Tây phương cũng không nhỏ. Đặc biệt chỉ bắt đầu rầm rộ sau khi chế độ thuộc địa được xem như cáo chung. Nổi bật nhất trên những địa hạt: tâm linh, ăn uống, và … kung fu. Cũng có ảnh hưởng qua lại chút ít giữa ‘tình họ hàng ruột thịt’ ở Á Đông với ‘chủ nghĩa cá nhân’ của Tây phương. Ở đời sống tâm linh, Tây phương càng ngày càng tìm đến những phương pháp thể dục, thiền định của Đông phương như yoga, 5 thế Tây tạng, Zen, Tai Chi, để tìm cách thư giãn và tránh bớt căng thẳng. Và cho đời sống tinh thần được thêm phong phú. Ăn uống cũng vậy. Bất cứ ở thành phố nào, lớn lớn một chút ở các quốc gia Tây phương cũng đều có những tiệm ăn Tàu, tiệm ăn Nhật, và gần đây, tiệm ăn Thái. Cơm gạo, và việc ăn bằng đũa không còn chi xa lạ đối với người Tây phương. Thậm chí như ở Úc, các đầu bếp trứ danh nhất xứ đều có những món ăn tuyệt chiêu pha trộn cách nấu và gia vị của Đông và Tây. Tuy vậy Tây phương đã ảnh hưởng sâu đậm cho Đông phương qua lối gìn giữ thực phẩm bằng máy lạnh và tủ lạnh. Thành phố lớn nào ở Tây phương cũng có những võ đường dạy đầy đủ các thứ võ nghệ Đông phương như Judo, Taek Won Do, Karate, Ju Jit Su, Wing Chun (Huỳnh Xuân), Aikido, v.v. Tất cả các phim hoạt động đấm đá trên toàn cầu hiện nay đều phải có những cú đá, vừa đá vừa bay trên không, theo kiểu Bruce Lee tức Lý Tiểu Long mới ăn khách được. Để ý văn minh Tây phương bị biến đổi theo Đông phương đôi chút: ngày xưa người Tây phương kị nhất là cú đá trong lúc đấm nhau.

Ngoài ra, ảnh hưởng văn minh Đông phương trên Tây phương còn có thể kể: nghệ thuật cắm hoa ikebana, nghệ thuật bonsai, hòn non bộ, trang trí nội thất, và nhất là sắp xếp phương hướng cho nhà cửa, cơ sở làm việc theo ‘Phong Thủy’, tức Feng Shui.

Ảnh hưởng văn minh Tây phương đối với các nền văn minh khác như Islam hay Hindu vẫn được thể hiện qua nhiều hình thái. Có thể bằng đường di dân. Nhất là giới tỵ nạn chính trị, tỵ nạn chiến tranh trong mấy mươi năm gần đây. Nhưng thông thường ảnh hưởng văn minh qua lại với nhau, đi theo sát giao lưu về kinh tế. Kinh tế Trung Đông và Đông Á phát triển nhanh chóng trong vài thập kỷ vừa qua có thể suy từ việc giao lưu kinh tế. Ở chỗ việc Tây phương đi tìm thị trường mua dầu hỏa. Hay tìm kiếm thị trường nhân công rẻ. Muốn bên ra tiền, và bên thi công hợp tác với nhau được thành công mỹ mãn, bên ra tiền phải giới thiệu hoặc dạy cho bên thi công biết những đòi hỏi của tiêu chuẩn mặt hàng và của giới tiêu thụ. Từ đó ta thấy đôi bên phải tìm hiểu lẫn nhau hai vấn đề mấu chốt: văn hoá và văn minh.

Nhìn chung, còn một điểm quan trọng khác ít khi được các học giả Tây phương, kể cả giáo sư Samuel P. Huntington, quan tâm trong những thảo luận về văn minh. Đó là, nếu xem văn minh như một bộ máy, một chiếc xe hơi, chính thao tác kinh tế và giao dịch thương mại là xăng dầu, nhiên liệu cần thiết để vận chuyển nền văn minh đó. Ví dụ này chỉ dùng để mô tả ‘sinh lực’ của một bộ máy ‘văn minh’, tốt thật tốt, tốt hơn xe Rolls Royce rất nhiều, tuyệt đối rất khó bị hư hao, suy suyển.

Xung đột giữa các nền văn minh, theo Huntington, sẽ là nguyên ủy của chiến tranh trong một thế giới đa cực, đa văn minh, như hiện nay. Nhưng sự sống còn của văn minh hãy còn tùy thuộc vào yếu tố nhiên liệu kia. Tức xung đột giữa các nền văn minh, trong cốt lõi, có thể được hiểu như phản ánh sự xung đột về những thứ quyền lợi kinh tế, hỗ tương cho các nền văn minh đó.

Tháng 8, 2004

Nguyên Nguyên

GHI CHÚ

[1] Khổng Đức & Long Cương (1996) Từ điển Hoa – Việt. Nxb Văn hoá Thông tin.

[2] Nhiều phong trào chưa lên đến ‘-ism’ đã bị cho vào sổ bià đen của chính quyền địa phương, và bị giáng cấp xuống thành ‘cult’, tức tà đạo, hay bàng môn ngoại đạo theo kiểu truyện kiếm hiệp của Kim Dung. Hay ‘bọn nổi loạn’, bọn thổ phỉ (thí dụ: Pháp luân công, ở Trung quốc).

[3] Cảm thức về lo sợ trước rủi ro ‘bị rớt máy bay’ có thể thay đổi theo từng nhóm người. Nhất là những nhóm thường xuyên phải di chuyển bằng phi cơ vì lý do nghề nghiệp. Tiếp viên hàng không hay phi công sẽ không sợ bởi nếu họ sợ họ đã không thèm làm công việc đó. Giới ca sĩ, nhất là ca sĩ Mỹ đặc biệt có người sợ người không. Những người sợ gặp rủi ‘rớt máy bay’ thông thường là những ca sĩ nổi tiếng nhưng ít khi nào bay ra khỏi Hoa Kỳ để trình diễn. Việc sợ rủi ro của giới này hơi khác với ‘người thường’ bởi thống kê về đồng nghiệp thuộc giới ca nhạc bị rớt máy bay đã tạo nên một danh sách khá dài. Sơ sơ: John Denver, Jim Reeves, Ricky Nelson, Ritchie Valens, v.v. Trong khi đối với giới tài tử xi-nê, tai nạn xe hơi có vẻ gây tử vong nhiều hơn rớt máy bay: James Dean, Phó Thanh, Jayne Mansfield, v.v.

[4] Michel Foucault (1977) Discipline and Punish. The Birth of the Prison. Translated by Alan Sheridan. Penguin Books

[5] Bom nguyên tử đầu tiên thả xuống Hiroshima vào ngày 6 tháng 8 năm 1945 làm 160000 người chết và bị thương. Về sau thêm rất nhiều người chết vì các bệnh tật do vết thương hoặc phóng xạ nguyên tử gây ra. Tổng số thương vong lên đến 237000 người. Bom thứ 2 thả xuống Nagasaki vào ngày 9 tháng 8, gây tử thương đến 70000 người.

[6] Noam Chomsky (2003) Power and Terror: Post-9/11 Talks and Interviews. Seven Stories Press, New York * Little More, Tokyo

[7] Geoffrey Blainey (2000) A short history of the world. Published by the Penguin group (Viking).

[8] Samuel P. Huntington (1996) The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order. Simon & Schuster. (‘Cuộc xung đột giữa các nền văn minh và việc tái lập trật tự thế giới’).

[9] Giáo sư Mỹ gốc Nhật Francis Fukuyama ở đại h
c John Hopkins duyệt lại mối liên hệ giữa Mỹ và khoảng hai chục quốc gia trên thế giới sau thế chiến thứ 2, và cho rằng Mỹ chỉ thành công ở 3 nước mà thôi: Đức, Nhật và Hàn quốc (tức Nam Triều Tiên). Nhìn kỹ có thể thấy rõ cả 3 quốc gia này đều có truyền thống hay ho và chất xám đặc thù của riêng họ từ khuya.

[10] anti-Semitic theo nghĩa nguyên thủy: chống-người-ở-khu-Trung-Đông nói tiếng Semite thời xưa, gồm có: người Do Thái, Á rập, Ethiopia, Ai Cập, v.v. Anti-Semitic thông thường mang nghĩa chống-Do-Thái hay chống-Á-rập. Ở Âu Châu anti-Semitic có thể mang nghĩa chống-Á-Rập lẫn Do-Thái. Hiện nay đang nghiêng về ‘chống-Á-Rập’. Nhưng ở Mỹ hiện nay, thông thường anti-Semitic mang nghĩa ‘chống-Do-Thái’.

[11] Noam Chomsky (1999) Fateful Triangle – The United States, Israel & The Palestinians (Thế tam giác định mệnh: Mỹ, Do Thái và người Pa-lét-Tin). Black Rose Books.

[12] Khoảng đầu tháng 8/04, người viết được dịp đọc chùa bài này ở trên mạng internet. Sau đó một tuần, khi cố ý tìm lại thì thấy bài viết rất hay của Bernard Lewis đã được khoá lại và chuyển vào tạp chí ‘The Atlantic’. Muốn đọc bài phải mua báo ‘The Atlantic’. Đại khái, Bernard Lewis có chú ý đến một chi tiết, không thấy Samuel P. Huntington đề cập: Giới Muslim ít khi xung đột với Nga, mặc dù Nga hay Liên Xô (cũ), cũng từng sát nhập nhiều tiểu quốc thuộc đạo Hồi, và có đạo Chính Thống (Orthodox) giống với Ki-Tô, chứ không giống Hồi.

[13] Nhiều quyển sách do các tác giả Việt xuất bản gần đây tại, cũng như bên ngoài Việt Nam, về ‘nguồn gốc văn minh’ Việt Nam, không dành được 1 hàng chữ để thảo luận thế nào là ‘văn minh’. ‘Văn minh’ và ‘văn hoá’ lại được dùng lẫn lộn, hoán chuyển với nhau. Có vẻ như rằng ‘văn minh Đông Sơn’ được các tác giả Việt thích dùng với nghĩa hẹp: ‘một nền văn minh sáng chói’. Có một chi tiết nhỏ hơi lấn cấn, ít khi thấy các tác giả Việt phân tích: Trống đồng là một ‘icon’ biểu tượng cho văn minh Đông Sơn. Nhưng đến thế kỷ 20, chỉ có người Mường còn biết đúc và biết xử dụng (thọc) trống đồng mà thôi. Có thể chưa có một người Việt nào đọc được một bài luận hoặc nghiên cứu về sử, cho biết người An-Nam hoặc Giao Chỉ ngưng sản xuất hoặc thôi xử dụng trống đồng vào khoảng thời đại hay năm nào trong lịch sử.

[14] Vấn đề phụ nữ bị áp bức bên phía đạo Hồi, nhiều hơn ở các nền văn minh khác – thường dễ tạo nên một cái cớ để Tây phương gây hậu thuẫn quần chúng trong những xung đột với thế giới Hồi. Đặc biệt gần đây vấn đề ‘quyền giết con gái vì danh dự gia đình’ (honour killings) gây sôi nổi dư luận tại Úc qua quyển tiểu thuyết bán chạy, mang tiếng được viết theo lối ‘tự thuật’, ‘Forbidden Love’ của Norma Khouri, di dân gốc Jordan sang định cư ở Úc. ‘Forbidden Love’ thuật lại câu chuyện một người bạn thân của tác giả bị gia đình giết chết vì yêu một chàng trai theo đạo KiTô. Tác giả lo sợ bị liên lụy nên mới vượt biên khỏi Jordan và tìm đường xin sang Úc định cư. Khổ nỗi, một tờ báo lớn ở Sydney (The Sydney Morning Herald) khám phá toàn câu chuyện chỉ là ‘ba xạo’. Tác giả Norma Khouri thật ra sinh sống tại Mỹ từ thuở bé thơ. Nhà xuất bản sách (Random House) lập tức ra lệnh thu hồi sách, và hủy bỏ chương trình in và xuất bản quyển tiểu thuyết tiếp nối của ‘Forbidden Love’, cũng cùng chung một tác giả.

[15] Nguyên Nguyên (2001) Viết về Cà-phê. Xem: khoahoc.net hay aihưucongchanh.com

[16] Thí dụ như nhạc của Bob Dylan, Joan Baez, v.v. Hippies cũng từng có đại nhạc hội lớn ở Woodstock và bản ‘quốc ca’ ‘If you’re going to San Francisco, be sure to wear some flowers in your hair…’ do Scott MacKenzie hát.

[17] Nhật Bản có ‘Thiên Hoàng’, Trung quốc có ‘Thiên Tử’.

[18] Việc lâm chiến chỉ trong trường hợp bất khả kháng, ngày trước thường được Hollywood trình bày qua những phim cao-bồi Western. Điển hình nhất là các phim ‘Shane’ với Alan Ladd, ‘The fastest gun alive’ (Người bắn nhanh nhất) với Glenn Ford, High Noon với Gary Cooper, v.v.. Trong các phim cao bồi đó, thường thường người hùng chỉ rút súng ra khi bị dồn vào chân tường.

[19] Xem: Nguyên Nguyên (2001) ‘Nói chuyện về Hôn’. tại aihuucongchanh.com hay khoahoc.net

[20] Peter Hartcher trong một bài báo ở The Sydney Morning Herald ngày 20 tháng 8 năm 2004, có vẻ mang cùng ý niệm về tính răn đe của khủng bố như đã trình bày trong bài này. Do đó, có thể nhìn tấn công Iraq như một hành động răn đe các quốc gia ‘bất lương’ như Bắc Triều Tiên, Iran, bắt họ phải ngừng phát triển vũ khí tiêu hủy khối lớn (WMD). Việc răn đe này chính là một hành động khủng bố, và Libya đã thúc thủ, hủy bỏ việc sản xuất WMD.

Tháng Hai 25, 2009 - Posted by | Lịch sử-Quân sự-Chính trị, Uncategorized |

Chưa có phản hồi.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: